02-09-07

Prinzhorncollectie op Arte

"Un art insensé - Visite de la plus importante collection de peintures, dessins, sculptures et manuscrits réalisés par des malades mentaux : la collection Prinzhorn, à Heidelberg."
Documentaire van
Christian Beetz in 2 delen (zondag 2/9/2007 & zondag 9/9/2007 om 20h15)

Deel 1: Un génie inouï
Hans Prinzhorn (1886-1933), psychiatre et historien d'art, fut assistant de 1919 à 1921 à la clinique psychiatrique de Heidelberg, où il rassembla pas moins de cinq mille oeuvres d'art, réalisées par des malades mentaux dans le monde entier. Son compagnonnage avec ces"maîtres schizophrènes", comme il les appela, et avec leurs chefs-d’œuvre, lui inspira le livre 'Expressions de la folie', considéré par certains de ses contemporains comme la "bible du surréalisme".Christian Beetz explore la collection Prinzhorn, pour un voyage dans les méandres de l'esprit créatif où génie et folie ne font qu'un. (heruitzending op zondag 9/9/2007 om 13h30)

Deel 2: La texture de la douleur - Exploration (suite et fin) de la collection Prinzhorn, à Heidelberg, qui rassemble les oeuvres d'art réalisées par des malades mentaux en clinique psychiatrique.
Christian Beetz part sur les traces de ces artistes restés dans l'oubli et tente de faire la lumière sur leur destin funeste. Des médecins et des historiens d'art font partager leur vision de ces oeuvres à la fois fascinantes et dérangeantes, créées il y a plus de cent ans derrière les murs et les fenêtres grillagées des hôpitaux psychiatriques. Cette seconde partie présente notamment, à travers certains de leurs travaux textiles, la condition des femmes internées en 1900, et nous fait découvrir l'une d'entre elles, Else Blankenhorn (
werken, artikel), dont les toiles ont fortement influencé le peintre expressionniste Ernst Ludwig Kirchner, de même que l'ensemble de l'art moderne. (heruitzending op zondag 16/9/2007 om 13h30)

18:11 Gepost door Sara in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: outsiderkunst, museum, tv, hans prinzhorn |  Facebook |

03-06-07

Tentoon (x 6)

Isolatie en Fantasie – Museum Dr. Guislain (nog tot 14/10/07)

  • Museum Dr. Guislain, J. Guislainstraat 43, 9000 Gent

Walter Morgenthaler (1882-1965) is de eerste psychiater die met zijn boek "Ein Geisteskranker als Künstler" (1921) aandacht vraagt voor beeldende kunst gemaakt door psychiatrische patiënten. Hij werkt van 1913 tot 1920 in het psychiatrisch gesticht Waldau in Bern(Zwitserland). Veel geesteszieken verblijven in die periode lange jaren in psychiatrische gestichten, opgesloten en ver weg van hun vertrouwde omgeving.

affiche isolatie en fantasieVoor Morgenthaler kan geestesziek zijn een positieve invloed hebben op de kwaliteit van de kunst. Hij stelt vast dat artistiek begaafde patiënten (zoals zijn meest bekende patiënt Adolf Wölfli) een grote voorsprong hebben op 'normale' kunstenaars. Zij ervaren minder remming door 'culturele vorming' en putten mateloos uit hun verbeelding. Morgenthaler slaagt er als eerste in om waardering te krijgen voor het werk van psychiatrische patiënten buiten de medische wereld.

De Morgenthalercollectie bevat meer dan 5.000 stukken en heeft een vaste plek in het Psychiatriemuseum in Bern.Het is voor de eerste maal dat deze rijke collectie in ons land getoond wordt in een kwalitatief hoogstaande selectie.


AbstractionsArt en Marge (nog tot 28/07/07)

  • Art en Marge, Rue Haute 312, 1000 Bruxelles

Geneviève Blomart, Philippe Da Fonseca, Daniel Douffet, Patrick Hannocq & Hugo Van Maercke.

Cinq artistes en quête de lignes de vie. Cinq marginaux en veine d'explorations apparemment sans fil conducteur, si ce n'est ce fil de la vie qui peut fort bien se passer d'imagerie réaliste pour gagner l'espace des conquêtes virtuelles ou, si vous préférez, dites abstraites. Tous peu ou prou issus d'ateliers protégés, tous peu ou prou inspirés par signes, couleurs, forces vitales. Etonnantes les compositions, chromatiquement attractives et spirituellement énigmatiques, de Patrick Hanocq. Millimétrés, tentaculaires et médiumniques, les dessins au cordeau de Daniel Douffet. Musclées, cadenassées et en même temps ouvertes à Dieu sait quoi, les toiles de Philippe da Fonseca. Et que dire des lignes de vie de Geneviève Blomart, des plages construites d'Hugo Van Maercke, sinon qu'y respirent désirs et souffrances.” (R.P. T. - La Libre Belgique van 23/05/07)


Comme un pois(s)on dans l'Eau – Expo Collective – Galerie Vertige (14/06/07 – 13/07/07)

  • Galerie Vertige, Rue de Veeweyde 60, 1070 Anderlecht

Peinture, sculpture, photo... La galerie Vertige vous propose cette année de découvrir les œuvres de 37 artistes sélectionnés pour la grande exposition collective, sur le thème "Comme un pois(s)on dans l'eau".


Rétrospective Serge Delaunay – Art en Marge (14/09/07 – 24/11/07)

  • Art en Marge, Rue Haute 312, 1000 Bruxelles

Cet artiste soutenu depuis de nombreuses années par Art en Marge, intégra par notre intermédiaire une œuvre monumentale au Parlement de la Région de Bruxelles Capitale. Ses dessins et ses écrits en noir et blanc sont des compositions dans lesquelles se rejoignent l’espace, le temps, la vitesse, dans une sorte de poésie scientifique qui lui est tellement personnelle.

Depuis, 1980, Serge Delaunay travaille au sein de l'atelier Campagnart à Neufville (Centre Reine Fabiola). Il a suivi de nombreuses formations en Arts plastiques, notamment à l'Académie des Beaux-Arts de Mons. Depuis toujours féru de technique et de cosmos, cette personnalité autiste dévore tout ce qui touche de près ou de loin à la mécanique. Véritable virtuose de l'outil graphique, il démonte etremonte sur ses feuilles de papier des voitures de tous modèles et de toutes époques, des fusées ou des navettes spatiales. Bien ancré dans son époque, l'artiste est réceptif au monde qui l'entoure et suit avec passion les actualités. Il transfert sa passion des médias dans son oeuvre: remplissant des pages et des pages d'un trait incisif et précis, il accumule depuis quelques années des milliers de dessins dans lesquels il intègre, en lettres capitales, une multitude d'informations écrites. Il complète, en outre, un nombre impressionnant de cahiers d'une écriture serrée et structurée, consignant avec rigueur les moindres détails de ses voyages intérieurs, extraordinaires ou intersidéraux...” (Yves Poelmann – Sculpture publique d'aide Culturele)


S'envoyer en l'air - MAD Musée (23/06/07 – 08/09/07)

  • MAD Musée, Parc d'Avroy, 4000 Liège

La fête annuelle du Mad, le 22 juin, nous inaugurons l'exposition "s'envoyer en l'air" par un vernissage festif dans le parc d'Avroy. L’exposition réunit les oeuvres de trois artistes actifs sur la scène internationale: Serge Delaunay(B), Giovanni Galli (I), Hans-Jörg Georgi (D) et le film "monamour" de l'atelier Facere. Ces artistes explorent leurs univers singuliers au moyen d’une double thématique commune: la représentation d’œuvres au contenu érotique et celle d’avions. L’exposition s’accompagne de la publication d’un catalogue. Le vernissage festif réunira divers badinages notamment de troupes de majorettes avec e.a. «Les Vedettes, plus ou moins majorettes», «Les égarées», Les belgium Stars d'Awans...

Ce vernissage correspond à l’ouverture des fêtes de la Musique. Depuis plusieurs années, le Mad et le Parc d'Avroy sont des lieux incontournables des fêtes de la musique. Notre programmation 2007: le samedi 23 juin avec entre autres The Hall Mars, Briandroïd, Coyote, Nietzsche, Saint-André, Jacques Duvall, Miam Monster Miam, Sharko… et le dimanche 24 juin un macac sound system. (info)


Anarchitecte van Richard Greaves - Centre International pour la Ville, l’Architecture et le Paysage (CIVA) & Art en Marge (09/12/07 – 16/02/08)

  • CIVA, Rue de l'Ermitage 55, 1050 Ixelles

  • Art en Marge, Rue Haute 312, 1000 Bruxelles

Richard Greaves (1952, Montréal) érige des cabanes qui semblent au bord de l'effondrement. Pareilles à des châteaux decrates, elles fraient avec l'utopie et défient les lois de lpesanteur. Célébrant l'asymétrie et bannissant l'angle droit, elles font voler en éclats les normes et les principes de construction. Ces édifices mettent en évidence tassement et déformation, deux tares au regard de l'architecture conventionnelle. Ils nous nous font basculer dans un monde irréel et mettent à l'épreuve nos sens et nos perceptions.

Richard_Greaves_Mario_Del_Curto_Untitled__252_679

Depuis 1989, l'artiste autodidacte québécois Richard Greavesse consacre à la création d'un vaste environnement architectural en constante expansion. Celui-ci est situé en Beauce, au Québec. L'œuvre se déploie dans une forêt, sur un terrain qu'il a acquis avec des amis et où il a élu domicile. L'environnement est constitué d'une vingtaine de cabanes et d'abris réalisés àpartir de granges abandonnées vouées à la démolition ou à l'oubli. Richard Greaves procède en trois temps: il les démembre d'abord pièce par pièce, rapatrie ensuite ces divers éléments sur son site et, enfin, reconstruit, seul, à sa manière, en n'employant aucun instrument de mesure et en faisant usage de cordede nylon. Une multitude de sculptures faites à l'aide d'objets glanés au rebut parsèment également le terrain.

Parallèlement à son intervention sur la terrasse du CIVA, deux films seront projetés en permanence: Les châteaux de planches de Richard Greaves de Philippe Lespinasse, 34', Lokomotiv films, Bordeaux, 2006 ¡ Richard Greaves de Bruno Decharme, 10', abcd, Paris, 2005.

Soixante photographies de Mario del Curto seront présentées chez Art en Marge. Depuis plus de vingt ans, le photographe suisse parcourt le monde pour rencontrer des auteurs d'Art brut. Il a réussi, en compagnie de Philippe Lespinasse, à gagner la confiance de Richard Greaves qui s'est livré à leur regard.

Cette exposition itinérante a été présentée à Montréal, New York, Lausanne (Collection de l'ArtBrut), puis à Chicoutimi (Québéc) et enfin à Bruxelles.

02-04-06

Links: Musea

Museum Dr. Guislain (Gent, Be)

Mad musee (Liége, Be)

Le Musée d'Art Spontané (Schaarbeek, Be)

Stichting Collectie de Stadshof (Zwolle, Nl)

Teylers Museum (Haarlem, Nl)

Prinzhorn collectie (Heidelberg, Dui)

American Folk Art Museum (N.Y., U.S.A.)

Collection de l'art Brut (Lausanne, Sui)

L'aracine (Neuilly/Marne, Fr)

Les Halles Saint Pierre (Parijs, Fr)

Museum im Lagerhaus (St. Gallen, Sui)

Outsider Art Museum (Moscou, Rus)

American Visonary Art Museum (Baltimore, U.S.A.)

02:04 Gepost door Sara | Permalink | Commentaren (0) | Tags: tentoonstelling, museum |  Facebook |

30-01-06

Rauw-symposium

Omdat ik het zelf zo mooi niet kan neerpennen als Jan Vanderhaegen, vindt u hieronder zijn artikel uit Tiens Tiens dat verscheen naar aanleiding van het symposium 'Rauw, Raw, Brut' (17-19/11/2005) en de opening van een nieuwe vleugel van het museum Dr. Guislain.

Alleen jammer dat er wederom geen enkele verwijzing is naar het werk van kunstenaars met een mentale beperking dat er nochtans hangt zoals dat van Paul Duhem en Heide De Bruyne of AlexisLippstreu....

Om mijn onbeschaamd kopieerwerk goed te maken neem ik hun oproep over: “Red Tiens Tiens!Onze middelen stoppen begin 2006. Om ons voortbestaan te garanderen, hebben we ook uw steun nodig. Als u het collectief RADAR wil ondersteunen voor de publicatie van de stadskrant TiensTiens en voor andere geplande initiatieven, aarzel dan niet om een vrije bijdrage te storten op ons rekeningnummer bij de ethische bank Triodos: 523-0460379-92. Bij giften vanaf 12,5 euro ontvangt u TiensTiens bovendien een jaar lang (vier nummers) gratis in de bus!”

Rauwe kunst in het Guislainmuseum

Op 17 november ging het Museum Dr. Guislain van start met een nieuwe kunstvleugel, waarin Art Brut en Outsiderkunst een centrale plaats krijgen. Voor wie niet vertrouwd is met deze termen: het betreft werken van niet-professionele kunstenaars die bovendien meestal in een gemarginaliseerde positie zitten, zoals (ex-)psychiatrische patiënten, gevangenen, eenzaten,… De opening van deze vleugel ging gepaard met een tweedaags symposium. We vroegen tekst en uitleg aan Frederik De Preester en Martine Dumon van het Guislainmuseum.

Tegenwoordig zijn de termen ‘Art Brut’ en ‘Outsiderkunst’ eigenlijk zo goed als synoniem. “Het onderscheid tussen de twee termen is eerder historisch”, aldus Frederik De Preester. “Jean Dubuffet geldt algemeen als bedenker van de term ‘Art Brut’ (1947). Hij duidde daarmee op wat voor hem de enige ware kunst is. Kunst uit de marge, liefst zonder invloed van de maatschappij. De term Outsiderkunst komt dan weer van Roger Cardinal (1979).”

Beide termen sluiten aan bij een traditie die vanaf de late 19de eeuw ontstond, toen bepaalde psychiaters bijzondere aandacht ging besteden aan artistieke werken van geesteszieken. Naast artikels over wat toen nog ‘psychotische kunst’ heette, uitte deze belangstelling zich in het verzamelen van dergelijke werken en later in het oprichten van ateliers in psychiatrische klinieken, waarin patiënten zich artistiek konden uiten. De bekendste verzameling is deze van de Duitse psychiater Hans Prinzhorn, aanvankelijk bedoeld als studiemateriaal voor wat ‘een algemene psychologie van de kunst’ moest worden. Bizarre wending van de geschiedenis: de Prinzhorncollectie werd door de nazi’s in beslag genomen als toonvoorbeeld van ‘Entartete Kunst’. Ook de avant-gardebeweging (expressionisme, dadaïsme, …), die trouwens onder meer in het werk van psychiatrische patiënten een bron van inspiratie zocht, werd onder deze noemer gebracht.

Kunstvleugel
In de nieuwe vleugel staan naast de eigen collectie van het museum ook werken uit De Stadshof (Zwolle) centraal. Frederik De Preester: ”In De Stadshof is men niet echt opgezet met een te nauwe link met de psychiatrie. Vandaar een nieuwe selectie die het lichte en het speelse karakter van outsiderkunst vooropstelt. De link met de psychiatrie is wel explicieter aanwezig binnen het Museum Dr. Guislain. Een logische keuze als men weet dat het museum zich in de gebouwen bevindt van het oudste psychiatrisch centrum van het land (1852), dat zijn naam ontleent aan de man die algemeen geldt als België’s eerste psychiater. Bovendien bevinden zich in hetzelfde gebouwencomplex nog steeds een psychiatrische kliniek en een vormingscentrum voor psychiatrisch verpleegkundigen.

Is de link met de psychiatrie een selectiecriterium voor de werken die door het museum worden aangekocht? Martine Dumon: “Nee, niet echt. De aankooppolitiek van het museum is altijd al geweest dat de kwaliteit van het werk moet primeren, en dit zowel voor de werken van ‘outsiders’ als van ‘insiders’ die er worden getoond.”

Het is de bedoeling dat in de nieuwe vleugel, naast stukken uit de Stadshofcollectie, ook een aantal klassiekers uit de outsiderkunst, zoals Willem van Genk en Adolf Wölfli, te zien zullen zijn. Verder wil men ook ruimte bieden aan ‘insider’kunstenaars, dat zijn professionele kunstenaars die zich door outsiderkunst laten inspireren.

Maatschappelijke rol
Outsiderkunst kan de laatste tijd op heel wat belangstelling rekenen. Denken we bijvoorbeeld aan Henry Darger, wiens werk op de tentoonstelling ‘Verborgen Werelden’ te zien was en die postuum een cultstatus begint te krijgen tot ver buiten de kringen van de outsiderkunst.

Is er een verklaring voor het huidige succes van outsiderkunst? Frederik De Preester: “Dat komt waarschijnlijk door óns. Als museum hebben we een maatschappelijke rol te vervullen, onder meer door het bekend maken bij het grote publiek van werken die in de marge van de kunst en de maatschappij zijn ontstaan. Dat doen we niet alleen in de nieuwe vleugel, maar ook door outsiderkunst op te nemen in onze thematentoonstellingen, zoals in onze nieuwe expositie over “Pijn”. Onze rol bestaat er ook in de maatschappelijke randfactoren waarin deze werken gecreëerd worden, bespreekbaar te maken.”

Eerder dan als denktank ziet het museum zichzelf als een kruispunt tussen kunst (insider én outsider), psychiatrie en maatschappij. In die context wordt nauw samengewerkt met andere actoren uit de cultuur- en kunstwereld (o.a. Kunstencentrum Vooruit, SMAK) en het sociale en welzijnsveld (Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg, Similes, Compagnie De Sporen).

20:37 Gepost door Sara | Permalink | Commentaren (0) | Tags: outsiderkunst, symposium, museum |  Facebook |

19-01-05

Omgaan met personen met een handicap in musea

Bij m’n opzoekingen kwam ik op de site van Culturele biografie Vlaanderen.

Zo ontdekte ik dat ze in maart een cursus ‘Omgaan met personen met een handicap in musea’ organiseren. Wie meer wil weten kan hier klikken.

18:23 Gepost door Sara | Permalink | Commentaren (0) | Tags: museum, inclusie |  Facebook |